Απρίλιος (αργοπορημένο)

Standard

Θυμάμαι ότι  πέρυσι είχα παραθέσει κάποια άρθρα για τους ανοιξιάτικους αγερμούς, ήθη και έθιμα για τα κόκκινα αυγά γι αυτό δεν επέμεινα φέτος με τα έθιμα που τηρούνται το μήνα Απρίλιο. Σκέφτηκα όμως, ότι χάνεται η σειρά των μηνών και θα ήθελα να παραθέσω το υλικό, για όποιους ενδιαφέρονται..

» Ο Απρίλιος είναι ο τέταρτος μήνας του έτους με διάρκεια 30 ημερών. Αρχικά ήταν  ο δεύτερος μήνας του αρχαίου δεκάμηνου ρωμαϊκού ημερολογίου. Το όνομά του προέρχεται από το λατινικό ρήμα «aperire»  που σημαίνει ανοίγω γιατί αυτόν το μήνα ανοίγουν, ανθίζουν τα λουλούδια. Ο μήνας ήταν αφιερωμένος στη θεά Αφροδίτη και οι Ρωμαίοι την τιμούσαν με μεγαλοπρεπείς γιορτές. Στις 22 Απριλίου γιόρταζαν με κρασοκατανύξεις τα «vinalia priora» , τις πρώτες γιορτές του κρασιού, ενώ στις 23 στα στα «palilia», γιόρταζαν την επέτειο κτίσεως της Ρώμης από το μυθικό Ρωμύλο.

Ο Αυτοκράτορας Νέρων, ύστερα από μια αποτυχημένη απόπειρα εναντίον του, θέλησε να μετονομάσει τον Απρίλιο σε Νερώνιο, εις ανάμνησιν της σωτηρίας του. Η ονομασία όμως αυτή δεν επικράτησε. Στην Αρχαία Αθήνα, κατά το μήνα Ελαφηβολίωνα, αντίστοιχο, του Απριλίου, υπήρχε παλαιά γιορτή προς τιμήν της Αρτέμιδας Ελαφηβόλου (=που τοξεύει τα ελάφια). Στους αρχαϊκούς χρόνους θυσίαζαν ελάφια αλλά από τους κλασσικούς χρόνους και μετά προσέφεραν πλακούντες σε σχήμα ελαφιού, φτιαγμένες από αλεύρι, μέλι και σουσάμι. Υπήρχαν επίσης τα Γαλάξια, προς τιμήν της μεγάλης μητρός Ρέας όπου προσέφεραν ποτό από γάλα και κρίθινο αλεύρι.

Το μήνα αυτόν υπάρχει σχεδόν σε όλες τις χώρες της Ευρώπης το έθιμο της Πρωταπριλιάς με τα αθώα ψέμματα. Το αρχαιότατο αυτό έθιμο της Δύσης πιθανώς να ήρθε στην Ελλάδα τον Μεσσαίωνα με τις Σταυροφορίες.

Στη συνείδηση του λαού μας ο Απρίλης είναι συνδεδεμένος με την Άνοιξη και την Ανάσταση. Γι αυτό τον είπαν Ανοιξιάτη και Λαμπριάτη αλλά και Αη Γιωργίτη, από τη μεγάλη γιορτή που περιλαμβάνει, όπως και Κερασάρη γιατί αυτόν το μήνα πρωτοβγαίνουν τα κεράσια. Αυτήν την εποχή οι βροχές θεωρούνται από τους γεωργούς ευεργετικές γιατί «Αν κάνει ο Μάρτης δυο νερά κι Απρίλης άλλο ένα, χαρά σε εκείνο το ζευγά που ‘χει πολλά σπαρμένα». Επίσης «Του Απριλιού σταλαγματιά, ένα βαρέλι λάδι». Βέβαια ο Απρίλης είναι μήνας άστατος και μπορεί να ρίξει ακόμα και χαλάζι. Τότε «Στου Απριλιού τις δεκαοκτώ, ψόφησε πέρδικα στ’αυγό».

Όμως ο Απρίλης είναι ξακουστός σε όλο τον ελλαδικό χώρο για τις δύο μεγάλες γιορτές του: Το Πάσχα και του Άη-Γιώργη. Το Πάσχα είναι κινητή εορτή και καθορίζεται από την πρώτη πανσέληνο της εαρινής ισημερίας. Πάντως το πιο συνηθισμένο είναι να πέσει Απρίλη. Όπως κάθε μεγάλη γιορτή έχει τα προεόρτιά της και τα μεθεόρτιά της. Προηγείται η εβδομάδα των Βαϊων, η κουφή, όπως τη λεει ο λαός γιατί δεν ψάλλεται ο Ακάθιστος ύμνος, ούτε τα τροπάρια. Το Σάββατο του Λαζάρου είναι αφιερωμένο στο Φτωχολάζαρο, που τον ανέστησε ο Χριστός. Ο Λάζαρος λέει η παράδοση, αφού ξανάρθε στη ζωή, δε γέλασε ποτέ, έμεινε ως το τέλος της ζωής του ¨αγέλαστος¨εξαιτίας των φριχτών πραγμάτων που βίωσε στον κάτω κόσμο. Ειδικά γι αυτή την ημέρα, οι γυναίκες στην Κρήτη ζυμώνουν κουλούρια σε σχήμα σαβανωμένου και τα λένε Λάζαρους ή Λαζαράκια.

Την Κυρικαή των Βαϊων όλες οι εκκλησίες είναι στολισμένες με κλαδιά από βάγια που μοιράζονται στους πιστούς. Σε μερικά μέρη πιστεύουν ότι τα βάγια διώχνουν τους ψύλλους και τους κοριούς γι’αυτό μπαίνοντας στο σπίτι λέ» Μέσα στα βάγια οι χοροί, όξω οι ψύλλοι κι κοριοί».

Η Μεγάλη εβδομάδα είναι η πιο αυστηρή και η πιο πλούσια σε έθιμα εβδομάδα. Όλες οι δουλειές σταματάνε και δεν επιτρέπονται, ούτε τραγούδια, ούτε χοροί, ούτε άλλες διασκεδάσεις. Τη Μεγάλη Πέμπτη βάφουν τα κόκκινα αυγά και τη μεγάλη Παρασκευή στολίζουν τον Επιτάφιο και το βράδυ τον περιφέρουν ψάλλοντας ύμνους και εγκώμια. Το γλεντοκόπι αρχίζει με το πρώτο «Χριστός Ανέστη» για να κορυφωθεί την ημέρα του άσχα με το σουβλιστό αρνί, το κρασί, το χορό, και το τραγούδι γιατί «Ήρθαν τα Πασχαλόγιορτα, ήρθαν τα Πανηγύρια», όπως λέει ο λαός μας.

Η δεύτερη μεγάλη γιορτή είναι του Αγίου Γεωργίου στις 23 Απριλίου, εκτός κι αν πέφτει μέσα στη Μεγαλοβδομάδα, οπότε γιορτάζεται τη Δευτέρα του Πάσχα. Από τους πιο αγαπητούς αγίους, ο Γεώργιος θεωρείται ο προστάτης του νερού αφού σκότωσε το Δράκοντα που κρατούσε το νερό της πηγής. Δεύτερη Λαμπρή θεωρούν πολλοί τη γιορτή του και ορόσημο οι κτηνοτρόφοι, αφού αφού οι βοσκοί ανεβαίνουν με τα κοπάδια τους στα βουνά απ’όπου θα κατέβουν του Αγίου Δημητρίου. «Σήμερα είναι τ΄ Αη-Γιωργιού, σήμερα αλλάζει ο χρόνος» λένε συμβολικά. Αλλά και οι γεωργικοί πληθυσμοί γιορτάζουν με λαμπρότητα τον Άη-Γιώργη γιατί τον συνδέουν με την τύχη των σπαρτών τους. Γι’αυτό στην κρήτη λένε «Απου τη μέρα του Άη-Γιωργιού, πιάνουμε τσι μαδάρες»».

Πηγή για το κείμενο:

Ημερολόγιο 2010: Ε, ρε γλέντια, επιμέλεια Γιώργος Παυριανός, εκδόσεις εφημερίδα τα «Νέα», Αθήνα 2009-2010.


2 responses »

  1. Μπράβο Βάλια μου ,όλα χρήσιμα είναι .Τι να πρωτομαζέψουμε πιά .Είν τόσα που δεν τα προλαβαίνουμε ….πάει και ο Απρίλιος.Πάμε ντουγρού για καλοκαιρινάαααα τώρα !!!!χαχα.Φιλιά!!

    Μου αρέσει!

    • Ναι Πιτσίνα μου πάει ο Απρίλιος βέβαια…περνάνε οι μήνες Μάιος και τελική ευθεία..
      Για να είμαι ειλικρινής λυπάμαι που θα αφήσω το σχολείο μου…έχει τα προβλήματά του αλλά είναι ωραίο…Π΄ρωτη φορά δούλεψα σε χωριό και μου άρεσε. Τώρα το σχολείο συγχνεύεται…άντε πάλι θα μαζεύω τα μπογαλάκια μου…

      Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s